I’ve been learning IPA symbols for a while for the purpose of using in Wikipedia and Wiktionary. IPA stands for International Phonetic Alphabet. Most people think IPA is quite difficult and only suited for linguists and geeks. The fact might not be wrong for learning IPA for professional purpose. But translating IPA to Burmese is not that difficult since Burmese had it’s own phonetic writing system. Burmese syllables (ဝဏ္ဏ) are limited which means Burmese phonetic is easy enough to learn. Here is the link to Burmese phonetic guide, by Myanmar Language Commission, which was scanned from Burmese Dictionary.

There are only a few sources I can collect IPA samples for Burmese sounds. So English Wikipedia articles about Burma written by Wiki Project Burma members and entries from Sealang Burmese dictionary were my main sources to learn. Whenever there were conflicts between sources, I listened to sample voice clips of IPA so that I can be confident in my decision to define a IPA-Burmese pair. I tried to compiled all possible syllables in Burmese last weekends and tried to develop a converter between Burmese and IPA. Though the logic was not difficult, developing a javascripts converter for a non-coder myself was a challenge. Burmese to IPA is working well now while IPA to Burmese has a lots of things to fix. Moreover, Burmese doesn’t have enough syllable to simulate all IPA combinations.

Burmese Phonetics – IPA Converter

  • The Burmese phonetic input needs to follow the standard set by Myanmar Language Commission.
  • Add “dash”(-) symbol in the place of half tune(အသံဝက်). This is not in the standard but to save my lazy coding.
  • Full set of Burmese Phonetic – IPA list compiled by me is available here.
  • Burmese Phonetic guide is available here. You can easily find it in every Burmese dictionary front pages.

Examples: သှ-ဒင်းဇ-ဂါး (သတင်းစကား) သက်ကျာ့မုနိ (သကျမုနိ) မင်ဂ-လာဇောင် (မင်္ဂလာဆောင်) အေယာဝ-ဒီမျစ် (ဧရာဝတီမြစ်) နိုင်ငန်ဒေါ်ဝင်ဂျီးဂျုတ် (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်) ပ-ယွက်ဆိတ် (ပုရွက်ဆိတ်) အ-ယှုတ်အ-ယှင်း (အရှုပ်အရှင်း) ဗော်လုန်းဗွဲ (ဘောလုံးပွဲ) ဗွတ်ဇင်ဂါ့သုတ် (ဗောဇ္ဈင်ဂသုတ်) ဗ-မာ့တတ်ပေါင်းဇုတတ်မ-ဒေါ် (ဗမာ့တပ်ပေါင်းစုတပ်မတော်)

##And, of course, input texts have to be in Unicode encoding.

Tags: , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

A Myanmar language loving man asked some of us, the Unicode activists, why encoding sequence of Myanmar Unicode is not the same as Burmese script. So I tried to type a long letter (for a slow typer like me) and explained as much with my tiny wit.

##

အန်ကယ်ခင်ဗျား

အလုပ်မအားလို့ ခုမှ စာပြန်ဖြစ်ပါတယ်။ အဓိက သဝေထိုး ကိစ္စပဲ ပြောမှာပါ။ အာရပ်၊ ဟိန္ဒူ၊ မြန်မာ၊ နဲ့ အခြားသော အရှေ့တောင် အာရှစာများဟာ ဗြာဟ္မီ အနွယ်ဝင် စာများ ဖြစ်ပြီး ဗျည်းနဲ့ ဗျည်းတွဲ သရများ ပေါင်းစပ်တဲ့အခါ ပုံအမျိုးမျိုး ပြောင်းပါတယ်။ အဲဒီအခါ နီးစပ်တဲ့ ဘာသာများ ဖြစ်သည့်တိုင်အောင် တချို့ဘာသာမှာ သရဟာ အရှေ့ရောက်၊ တချို့က အပေါ်ရောက် တချို့က အောက်ရောက်ပါတယ်။ Unicode Encoding အဖြစ် တိကျသေချာတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေ ရှိတဲ့ စနစ်တစ်ရပ် ပြုလုပ်တဲ့အခါ ဘယ်အက္ခရာဟာ အရှေ့မှာ နေပြီး ဘယ်ဟာ အနောက်မှာနေမယ်ဆိုတာ အတိအကျ စည်းမျဉ်း ချရပါတယ်။ တော်သလို ကြည့်လုပ်လို့ မရပါ။ အဲဒီစည်းမျဉ်းတွေ ချတဲ့အခါမှာ Linguistic (ဘာသာဗေဒ)ကို လိုက်နာပြီး နေရာချဖို့ ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ Linguistic ဆိုတာ အသံအရ စီခြင်း၊ ယုတ္တိကျအောင် စီခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

သဝေထိုးဟာ ဆိုရင် သရဖြစ်ပါတယ်။ အသံအရ သရဟာ ဗျည်းနောက်မှ လာတာပါ။ ဥပမာ ပြေး ဆိုတဲ့စာလုံးမှာ ပ(ဗျည်း) + ရ(ရရစ်) + သဝေထိုး(သရ) + ဝစ္စပေါက်(အသံလေး) ရယ်လို့စီပါတယ်။ စီပုံစီနည်း တစ်သမတ်တည်း ဖြစ်စေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ လုံးကြီးတင်ဟာ အပေါ်မှာနေပြီး ချောင်းငင်ဟာ အောက်မှာနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စီတော့လည်း သူ့ကို နောက်မှာ သွားထားတာပါပဲ။ တခြား ဝင်းဖောင့်၊ ဇော်ဂျီဖောင့်တို့နဲ့ သွားမနှိုင်းပါနဲ့။ သူတို့မှာ အက္ခရာတွေကို ရှေ့နောက် ပြောင်းပေးနိုင်တဲ့ နည်းပညာမရှိလို့ အမြင်အရ အဆင်ပြေအောင် စီထားရခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဗျည်းတွဲဟာ ပင့်ရစ်ဆွဲထိုး လေးလုံးဖြစ်ပြီး သရမလာခင် အရင်လာပါတယ်။ မေဆွိ က ဆွိမှာ ဝဆွဲ အရင်လာပြီးမှ သရ လုံးတင် လာပါတယ်။ ဗျည်းတွဲ အချင်းချင်း ယှဉ်လာရင် ပင့်ရစ်ဆွဲထိုး အစဉ်အတိုင်း ရေးပါတယ်။ ဥပမာ အမြွှာ မှာ အ + မ + ရရစ် + ဝဆွဲ + ဟထိုး + ရေးချ ရယ်လို့ ပုံသေ စီပါတယ်။ စည်းမျဉ်းမရှိ စံမလိုက်နာတဲ့ ဖောင့်တွေမှာတော့ ရေးချင်သလိုရေးပါတယ်။ အဲဒီအခါ Search Engine တွေမှာ တစ်မျိုးနဲ့ရေးရင် နောက်တစ်မျိုးကို ရှာမတွေ့နိုင်တော့ပါ။

အောက်မြစ်ဟာဆိုရင် မြန်မာစာမှာ အသံဖော့တဲ့ သင်္ကေတဖြစ်ပြီး အသတ်နောက်မှ လာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ယူနီကုဒ်မှာ အောက်မြစ်ပြီးမှ အသတ် လာရပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲ။ ကရင်စာမှာ အောက်မြစ်ဟာ သရအဖြစ်လည်း သုံးပါတယ်။ အဲဒီအခါမှာ အသတ်ရှေ့ကိုရောက်လာပြီး ဗမာစာစီပုံနဲ့ ပြောင်းပြန် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကရင်ဟာ မြန်မာယူနီကုဒ် အုပ်စုထဲမှာ ပါနေတဲ့အတွက် စီပုံ တစ်သမတ်တည်း ဖြစ်အောင် အောက်မြစ်ကို အရှေ့ပို့လိုက်ရပါတယ်။

စာလုံးစီပုံ Encoding ဟာ ကွန်ပျူတာနဲ့ဆိုင်တဲ့ ကိစ္စဖြစ်ပြီး မြန်မာစာ ရေးထုံးကို မထိခိုက်ပါ။ ရိုက်တဲ့အခါမှာ မြန်မာစာ သင်ပုန်းကြီးအတိုင်း သဝေထိုး ပစောက် ရရစ် ရေးချ ဝစ္စပေါက် = ပြောင်း ရပါတယ်။ ပေါ်ရင်လည်း အမှန်ပေါ်ပါတယ်။ အဲလိုစီတဲ့အတွက်လည်း အက္ခရာစဉ်တာမှာ အများကြီး မှန်ကန်လာပါတယ်။ (ကွန်ပျူတာစနစ်မှာ မြန်မာစာကို အထောက်အပံ့ပေးထားရင် မြန်မာအက္ခရာစဉ်တို ရှေးထုံးအတိုင်း စဉ်လို့ ရပါတယ်။ )အာရပ်စာ ဟိန္ဒူစာ အရှေ့တောင်အာရှစာတွေကို ကွန်ပျူတာစနစ်မှာ ထောက်ပံ့ပေးတဲ့အခါ အရှေ့အနောက်စီတာတွေကို လိုက်ကြည့်စရာမလိုတော့ပါ။ Selection မှတ်တဲ့အခါ ဝဏ္ဏတစ်ဖြတ်လုံးကိုသာ Select လုပ်လို့ ရပါတော့တယ်။ ဆိုလိုတာက ရရစ် အသတ် ဝစ္စပေါက် စတာတွေကို တစ်ခုစီ သတ်သတ် Select လုပ်မရတော့ပါ။ ဝဏ္ဏတစ်ဖြတ်လုံး (Syllable level) ပါလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာရိုက်တာ မှားသွားရင် နောက်က Backspace နဲ့ အက္ခရာ တစ်ခုချင်းစီ ဖျက်လို့ရပါတယ်။ အရှေ့က ဖျက်မယ်ဆိုရင်တော့ ဝဏ္ဏတစ်ခုလုံး ပျက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုအခါ မြန်မာစာကို Mac နဲ့ Windows မှာ မထောက်ပံ့သေးတဲ့အတွက် အဲဒီ Feature ကို မြင်ရမှာ မဟုတ်ပါ။ Linux မှာတော့ မြန်မာစာကို အပြည့်အဝ အထောက်အပံ့ ပေးပါပြီ။

Selection, Delete နဲ့ Backspace စမ်းနိုင်အောင် ကွန်ပျူတာက အပြည့်အဝ ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့ ဟိန္ဒူစာနဲ့ အာရပ်စာတွေကို ထည့်ပေးလိုက်ပါတယ်။

क्षमा कीजिये أنت غبي

http://unicode.org/notes/tn11/UTN11_3.pdf ယူနီကုဒ် စာလုံးစီပုံ စည်းမျဉ်းတွေကို ယူနီကုဒ် ကွန်ဆိုတီယမ်အဖွဲ့က ဒီမှာ အတိအကျ ရေးထားပါတယ်။ ယူနီကုဒ်ဖောင့် ဖြစ်ဖို့ ကုဒ်ပွိုင့်နေရာသာမက စာလုံးစီပုံကိုလည်း အတိအကျ လိုက်နာရပါတယ်။ ဒီစည်းမျဉ်းတွေက တစ်စက်လေး လွဲချော်တာနဲ့ ယူနီကုဒ် မဟုတ်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ မတော်တဆ လွဲချော်တာဆိုရင်တော့ ပြင်ဖို့ ထောက်ပြ ပေးနိုင်ပါတယ်။ တမင်ကို လွှဲချော်ထားတာဆိုရင်တော့ ကျွန်တော်လည်း ဘာမှ မတတ်နိုင်ပါ။ ယူနီကုဒ် မဟုတ်ပါလို့ ပြောရုံသာ ရှိပါတော့တယ် ခင်ဗျာ။

လေးစားစွာဖြင့်
##

Tags: , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·
Wiki need_to_know Basics

Wiki Basics

၁။ my.Wikipedia.org ကိုသွားပါ။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား ရဲ့ Home Page ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ ညာဘက်အပေါ်ထောင့် “Log in ဝင်ရန်/ အကောင့် လုပ်ရန်” ကနေ ဝင်ပြီး Register လုပ်ပါ။ အကောင့်မလုပ်လည်း ရေးလို့ရပါတယ်။ ဝီကီက ကိုယ့်ရဲ့ အိုင်ပီကို မှတ်ထားပါလိမ့်မယ်။ အကောင့်လုပ်ရင် ကိုယ်ရေးခဲ့တာတွေ အမှတ်အသားရှိပြီး အလွယ်တကူ စီစဉ်ခန့်ခွဲနိုင်ပါလိမ့်မယ်။
၃။ အကောင့်လုပ်ပြီးလို့ရှိရင် မိမိရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နစ်နာမည်နဲ့ စရေးလို့ရပါပြီ။ ညာဘက်အပေါ်က Search Box ထဲမှာ ကိုယ်ရေးချင်တဲ့ ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ကို ရိုက်ထည့်ပါ။
၄။ ဆောင်းပါးရှိပြီးသားဆိုရင် တစ်ခါတည်း ဆောင်းပါးထဲ တန်းရောက်သွားပြီး “ပြင်ရန်” ကို နှိပ်တာနဲ့ ဆောင်းပါးကို တည်းဖြတ်နိုင်ပါပြီ။ မရှိသေးရင် “ဤဝီကီတွင် “​XXX” အမည်နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးပါ။” ဆိုပြီး အနီရောင်လင့်နဲ့ ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလင့်ကို နှိပ်လိုက်ရင် ဆောင်းပါးရေးတဲ့ စာမျက်နှာကို ရောက်သွားပါပြီ။
၅။ ဆောင်းပါးထဲရောက်သွားရင် စရေးလို့ရပါပြီ။ ခေါင်းစဉ်ခွဲ၊ ဖောမတ်နဲ့ ပုံတွေထည့်ပုံထည့်နည်း အသေးစိတ်ကို ဒီမှာ ကြည့်ပါ။ ရေးပြီးသားတွေကို ဘယ်လိုမြင်ရမလဲသိဖို့ အောက်က ဒုတိယခလုပ်ဖြစ်တဲ့ “နမူနာကြည့်ရန်” (Preview) ကို နှိပ်ပါ။ ခဏခဏ ပြင်လိုက်သိမ်းလိုက်လုပ်တာကို ရှောင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်တိုင်းကျပြီဆိုရင် သိမ်းပါ။
၆။ ဆောင်းပါးတစ်ခုခုအပေါ် ပြောစရာရှိရင် သူ့ရဲ့ ဆွေးနွေးရန်လင့်ထဲမှာ ဝင်ရေးပါ။ ရေးပြီးသားစာနောက်မှာ ~~~~ (‘~’ သင်္ကေက လေးခု) ရိုက်ပေးထားရင် သိမ်းပြီးတဲ့အခါ ကိုယ့်လက်မှတ်နဲ့ ရေးတဲ့အချိန် ပေါ်လာပါလိမ်ြမယ်။ အထွေထွေ ဆွေးနွေးစရာနဲ့ အကြံပြုချက်တွေကို “လက်ဖက်ရည်ဆိုင်” မှာ ဝင်ပြောနိုင်ပါတယ်။
၇။ ဝီကီရေးနေကျလူတွေကတော့ “လတ်တလောအပြောင်းအလဲ” ကို အရင် ဝင်ကြည့်တာ များတယ်။ ဘယ်သူတွေ နောက်ဆုံး ဘာတွေပြင်သွားတယ်၊ ဘာတွေပြောသွားတယ်ဆိုတာ အလွယ်သိနိုင်ပါတယ်။

ဒါတွေကတော့ ဝီကီရေးသူတွေအတွက် သိထားသင့်တဲ့လင့်တွေပါ။
၁။ လတ်တလော အပြောင်းအလဲ
၂။ မိမိရဲ့ အသုံးပြုသူ စာမျက်နှာ (ဒီမှာ ကိုယ့်အကြောင်း ကိုယ်ရေးပါ။)
၃။ ဆောင်းပါးမာတိကာ
၄။ မသုံးတတ်သေးသူများ လက်တည့်စမ်းရန်နေရာ
၅။ တည်းဖြတ်ခြင်း အသေးစိတ်/အကျဉ်း
၆။ ဝီကီမဏ္ဍိုင်ငါးခု
၇။ တစ်ယောက်ယောက် ဝီကီမှာ ဘယ်လောက်ရေးခဲ့ပြီလဲဆိုတာ သိချင်ရင်
၈။ ဝီကီ စာရင်းချုပ် (Stats)
၉။ ဖိုင်/ပုံ တင်ဖို့။ ဝီကီအားလုံးအတွက် သုံးချင်ရင် Commons မှာတင်။
၁၀။ ကိုယ့်အကောင့်ကိုယ် စိတ်ကြိုက်ပြင်ဖို့ (သို့) ရွေးချယ်စရာများ

Tags: , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

မောင်ပု ပညာမတတ်ပါ။ သူတောထဲသွား ထင်းရှာတယ်။ အပင်လှလှ ဖြောင့်ဖြောင့်တွေ့တော့ ပေါက်ဆိန်နဲ့ သုံးချက်ပဲ ပေါက်ရသေးတယ်။ သစ်တောအရာရှိပေါက်စ ရောက်လာတယ်။

ဟေ့ရောင် လာစမ်း သစ်တစ်ပင်ခုတ် ထောင်သုံးနှစ်၊ ကျွန်းတစ်ပင်ခုတ် ထောင်ဆယ်နှစ်ဆိုတာ မသိဘူးလား.. မင်းခုတ်နေတာ ကျွန်းပင်ပဲ.. ငါနဲ့ လိုက်ခဲ့ပေတော့.. မင်းတော့ ထောင်ဆယ်နှစ်ကြိမ်းသေပြီ..

မောင်ပုစဉ်းစားတယ်။

အင်း ငရို့ရွာက သာလှ.. သူကြီးကို သတ်တာ ထောင်ခုနစ်နှစ်ပဲကျတယ်.. လူသတ်ရင် ထောင်ခုနစ်နှစ်.. သစ်ပင်ခုတ်ရင် ထောင်ဆယ်နှစ်.. သုံးနှစ်ကြီးများတောင် သက်သာတယ်..

အရာရှိပေါက်စဘက် လှည့်တဲ့ပြီး ပေါက်ဆိန်နဲ့ တစ်ချက်တည်း လွှဲခုတ်လိုက်ပါလေရော။

#Original story was found in one old Kalayar Magazine.

Tags: ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

Once I browsed the Flickr, there came a greeting message in random language. It made me curious what was the greeting for Burmese. So I refreshed a few times and got “Mingalaba” (မင်္ဂလာပါ) IPA:/mì̃ɡəlàbà/ MLCTS:/min ga.la ba/ as Burmese greeting. It made me smile though I expected it.

Mingalarba

Mingalarba on Flickr

There are various spelling for မင်္ဂလာပါ in English – Mingalaba, Mingalarbar, Mingalarba, Mingalarpar, etc. Tourists or Foreigners who visit to Myanmar tend to speak “Mingalarbar” as a formal greeting. You may hear that kind of greeting in TV programs, flights, hotel receptions, restaurants and any places related to foreigners. The fact is that “Mingalarbar” was invented as a Burmese greeting some decades ago since there was no such kind of formal greeting in Burmese.

I’m the guy who agrees on paradigm shifts and that changes are needed for a better society. Myanmars did not have habit of speaking “Thank you” (ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးပါပဲ။ MLCTS:/Kjei׃ Zu׃ Tin Ba de/). I have read tons of old books and thank you usage was not certainly a everyday usage. I must say “Thank you” was imported from British. It makes social life easier and sounds polite in most situations. The whole family of one of my friend used to speak “ကျေးဇူးပဲ”(MLCTS:/kye:zu:bai:/, IPA:/tʃézúbɛ́/) among family members. I felt strange when I first heard it. But I guessed it was a good practice anyway. Some people may say that speaking “Thank you” too much makes it’s meaning shallow. But a mere thank you wouldn’t hurt anybody, right? The same goes for Mingalarbar.

Mingalarbar(မင်္ဂလာပါ) in Burmese, Burmese greeting, Myanmar greeting

Mingalarbar(မင်္ဂလာပါ) in Burmese

The origin of Mingalarbar  is Mangala (မင်္ဂလ) pali word of Buddhism which means source of prosperity, blessing or anything auspicious, joyous, festive. Ba (ပါ) is the particle suffixed to a verb to effect politeness. You can listen how to pronounce it properly here.

When English has general greetings such as: “Hi”, “Good morning/afternoon/evening”, Myanmar doesn’t have such kind of greeting which is suitable for anywhere and any place. Myanmar greets according to situations –

  • ဟေ့လူ/ဟေ့ကောင် (Hey guy) (MLCTS:/he.lu/, IPA:/hḛlù/) or (MLCTS:/he.kaung/, IPA:/hḛkaʊ̀̃/)
  • နေကောင်းလား (Are you feeling well?/How are you doing?) (MLCTS:/ne kaung la:/, IPA:/nèkáʊ̃lá/)
  • ဘယ်သွားမလို့လဲ (Where are you going?) (MLCTS:/bai swa: ma.lo. lai:/, IPA:/bɛ̀θwáməlo̰lɛ́/)
  • ဘယ်ကလာတာလဲ (From where are you coming?) (MLCTS:/be ga. la da le:/, IPA:/bɛ̀ɡa̰làdàlɛ́/)
  • ဟိုင်း ##This is direct translation of “Hi”.
  • မတွေ့တာ ကြာပြီ (Long time no see) (MLCTS:/ma.twe. da kra byi nau/, IPA:/mətwḛdàtʃàbjìnɔ̀/)
  • ပျောက်နေတယ်နော် (It’s a long time you disappeared/Haven’t seen you) (MLCTS:/pyauk ne dai nau/, IPA:/pjaʊʔnèdɛ̀nɔ̀/)
  • ံစားပြီးပြီလား (Have you eaten?/Have you had your meal) (MLCTS:/sa: pi: bi la:/, IPA:/sápíbìlá/) ##This sounds weird, hmm? But, if you say “not yet”, the host will most likely treat you a meal.
  • ဘာတွေလုပ်နေလဲ (What are you doing recently?) (MLCTS:/ba dwe lup ne lai:/, IPA:/bàdwèloʊʔnèlɛ́/)

The only place I said “Mingalarbar” was in school. Until 11th grade, we had to greet our teachers that “Mingalarbar Sayar Ma” (မင်္ဂလာပါ ဆရာမ) (MLCTS|/min ga.la ba sa.ya ma./). Saya Ma usage is for female teacher while Saya is for male teacher and Saya Gyi is for headmaster. And the teacher had to reply Mingalarbar. This practice was mandatory since old national schools in colonial age (1930s). Students are needed to fold their hands (လက်ပိုက်) while saying “Mingalarbar”. Folding hands means showing respect to teachers. The folding hands practice was most likely started from monasterial education system of Kon Baung Era (ကုန်းဘောင်ခေတ် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ပညာရေး) which students had to fold their hands when reciting the lessons (စာအံ). Nowadays folding hands means disrespect in most of the situations especially in the army. Isn’t it contradicting and funny when the rulers of the country are the army men and children are folding their hands? Well, that’s the reason why the students has to do obeisance putting their palms together (လက်အုပ်ချီ) in front of army leaders.

Mingalaba Sayar Ma

Mingalaba Sayar Ma

In short, a typical Myanmar usually does not say “Mingalarbar”. It’s neither a taboo nor difficult nor strange. We all are used to it but not used to greet with it. Perhaps it’s too formal. So, if you are a foreigner and are not learning real life Burmese speaking, it’s best for you just to say “Mingalarbar”. If you are lucky enough, people might “Mingalarbar” you back.

Tags: , , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

Myanmar3 (Windows/Linux)

Masterpiece Uni Sans (OSX)

Drag the link to Bookmark Bar and click when viewing websites written in Unicode.

BookmarkDrag

Please note that Myanmar3 is for Windows and Linux while Masterpiece Uni Sans is for OSX(Mac). If Bookmark Toolbar is not there, enable it by View>Toolbars>Bookmarks Toolbar from browser’s menu. I used mm3web which is considerably small in size. After converting it to compressed font, it’s only around 10Kb in size.

This bookmarklet doesn’t work with Chrome browser in all OSs.

Tags: , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

Myanmar Palindrome

10 Feb 2011

A palindrome is a word, phrase, number or other sequence of units that can be read the same way in either direction.

ရှေ့ကဖတ်ဖတ် နောက်ကဖတ်ဖတ် အတူတူဖြစ်တဲ့ စာလုံး၊ စာကြောင်း၊ ဝါကျ၊ ကိန်း နဲ့ အခြားသော ယူနစ်များကို ပယ်လင်းဒရုမ်း​လို့ ခေါ်တယ်။

Types

Characters
civic, radar, level, rotor, kayak, reviver, racecar, and redder
Phrases
“Was it a rat I saw?”, “Step on no pets”, “Able was I ere I saw Elba”, “Dammit, I’m mad!”, “Rats live on no evil star”
Famous quotations
Three famous English palindromes are “Able was I ere I saw Elba” (which is also palindromic with respect to spacing), “A man, a plan, a canal, Panama!”, and “Madam, I’m Adam” or “Madam in Eden, I’m Adam”

Well, these were English palindromes paragraphs I copied from Wikipedia. Myanmar also have infamous “ဘူးသီး​မသီးဘူး” (Bottle gourd is not fruiting) palindrome. Anymore? Nah!… Not many more.

Burmese is a complex script in which words are formed by single or multiple syllables. Vowels are mostly dependent which make nearly impossible to make character level palindromes. But we can still make a few short palindromes combining characters without dependent vowels.

Burmese character level (အက္ခရာ) palindromes:
ဝဝ မဝဝ (fat or not)
ကက မကက (dance or not)
စစ မစစ (tease/start or not)
The character list for xxမxx palindromes: ကခစဆတထနမရဝသဟအ
There are also some rare palindromic vocabularies (more than 2 characters).
မဒမ (မျောတိုင်)
ကရက (ကရား)

Syllable level palindromes:
Syllable level (ဝဏ္ဏ) is more suitable for making Burmese palindromes. There can be hundreds (or) even thousands combination we can make using syllables. For example,
စားစားမစားစား (eat or not)
စားချင်စား/စားရင်စား (eat if you want)
စားကစား/စားမှစား (eat a lot)
စားလည်းစား (eat too)
စားသာစား (eat all you want)
စားတော့စား (eat, but) etc.

There are some syllable level palindromic words too.
ကြီးတော်ကြီး (Big aunt)
စင်ကိုးစင် (nine stages)
ပုံတစ်ပုံ (one picture)
ရေခဲရေ (ice water)

Ok. Here comes the main part. There never has been a proper Burmese palindrome which is more than 10 syllables. I played a bit with words in my sketch book.

မလေးအမေ – မေအလေးမ
ကညာအပျို – ပျိုအညာက
စားသောက် – သောက်စား
လှလှ မလှလှ
ထထ မထထ

And I combined them together to get a reasonable sentence and finally got a 21 syllables palindrome.

“ကညာအပျို မလေးအမေ ထထ မထထ မေအလေးမ၊ ပျိုအညာက။”
Ma Lay’s virgin mom (or Virgin Ma Lay’s mom) is waking up or not, May from Ah Nyar is lifting weights. (Ah Nyar /a̱nja/ is upper reaches of Irrawaddy river.)

Notes:

ဟန်သစ်ငြိမ်ရဲ့ ငြိမ်သစ်ဟန် inspired me.

Ref: http://en.wikipedia.org/wiki/Palindrome

Tags: , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

Windows အတွက် Uniscribe ဆိုတဲ့ Shaping Engine ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူက မြန်မာစာအတွက် Support လုပ်ပေးမထားဘူး။ ဒါကြောင့် လက်ရှိမြန်မာစာအတွက် သုံးလို့မရရအောင် Microsoft Volt သုံးပြီး တခြား Opentype Rule တွေနဲ့ Shaping Rule တွေကို အဆင်ပြေသလို တီထွင်ကြံဆပြီး သုံးထားရတာ။ ဂျပန်က နှစ်ထပ်ကားတွေကို မြန်မာပြည်ရောက်တော့ အမိုးဖြတ်၊ တံခါးပေါက် ဘယ်ညာပြောင်းတပ်ပြီး သုံးရတဲ့သဘောပေါ့။ Windows က မြန်မာစာအတွက် Uniscribe မှာ Support ပေးရင် အဲလို Hack စရာမလိုတော့ဘဲ အလွယ်သုံးနိုင်မယ်။ Shaping အတွက်သုံးရတဲ့ CPU usage လည်း သိသိသာသာ လျော့သွားမယ်။ မြန်မာ၂၊ ၃၊ ပုရပိုဒ်၊ ပိတောက်၊ ယွန်းချို၊ မိုင်မြန်မာ နဲ့ ဝင်းယူနီကုဒ်ဖောင့်တွေ Uniscribe သုံးတယ်။

 

Uniscribe Font တွေကို လင်းနက်မှာ ပန်ဂိုးက ဘာသာပြန်ပြီး Shaping ပြန်လုပ်တယ်။ ဆိုလိုတာက လင်းနက်မှာ Shaping က Windows မှာထက်တောင် နှေးနိုင်တယ်၊ သူက နှစ်ဆ အလုပ်လုပ်ရတာကိုး။ ဒါပေမဲ့ Pango မှာ Graphite အတွက် အပြည့်အဝ ထောက်ပံ့ပေးထားတယ်။ Padauk ဖောင့်က Uniscribe နဲ့ Graphite နှစ်ခုလုံး Apply လုပ်ထားတဲ့အတွက် Pango က Graphite ကို ဦးစားပေးပြီး Shaping လုပ်တဲ့အတွက် Padauk သုံးရတာ ပိုပေါ့ပြီး မြန်တယ်။ Masterpiece Uni Sans ကတော့ Pango ကို တိုက်ရိုက်သုံးတဲ့အတွက် အပေါ့ဆုံးနဲ့ အမြန်ဆုံး ဖြစ်မယ်။ Linux မှာ တိုင်းရင်းသားစာတွေ ဖတ်ဖို့လိုရင် Padauk ကိုသုံးပြီး၊ မလိုရင် Masterpiece Uni Sans ကိုသုံးဖို့ Recommend လုပ်ပါတယ်။ MyMyanmar လည်း Graphite သုံးတယ်ထင်တယ်။ Pango က Graphite ကို Support လုပ်ပေမဲ့ Shaping rule တွေက ဖောင့်ထဲမှာပဲ ရှိတယ်။ Masterpiece သွင်းလိုက်လို့ ပိတောက် အလုပ်မလုပ်ဘူးဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ဘူးထင်တယ်။ သေချာစမ်းကြည့်ရဦးမယ်။

 

သံလွင်ဖောင့်ကတော့ 1mb လောက်ရှိတဲ့အတွက် ဖောင့်ဆိုဒ်အကြီးဆုံးဖြစ်မယ်။ Opentype နဲ့ Graphite ရဲ့ Ligature ပြောင်းတဲ့ Rule တစ်ခုပဲသုံးထားလို့ CPU Usage အနည်းဆုံးဖောင့် ဖြစ်မယ်။ Windows မှာရော Linux ရဲ့ Harfbuzz နဲ့ Pango Module တွေမှာပါ အလုပ်လုပ်တယ်။ Windows နဲ့ OSX က Adobe Software တွေမှာ အသုံးပြုလို့ရတဲ့ တစ်ခုတည်းသော ဖောင့် ဖြစ်မယ်။ (Character Toolbox က English default ဖြစ်နေတာကို Off ပေးဖို့တော့ လိုပါတယ်။) Adobe က အခြေခံ Opentype Rule တွေကို နားလည်ပေမဲ့ Complex Shaping မှာ Uniscribe နဲ့ အလုပ်မလုပ်ဘူး။  Adobe က သူ့ကိုယ်ပိုင် အင်ဂျင်နဲ့ အလုပ်လုပ်တယ်။ AFDKO နဲ့ ရေးထားတဲ့ ဖောင့်တွေမှ အပြည့်အဝ Support လုပ်တယ်။

 

Mac ရဲ့ Native က AAT ၊ သူက Graphite နဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံချင်းတူတယ်။ Masterpiece Uni Sans က အရှေ့တောင်အာရှ ဘာသာစကားတွေမှာ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး Develop လုပ်ပြီး ပထမဆုံး AAT သုံးနိုင်တဲ့ Opensource Mac Font ဖြစ်မယ်။ သူ့ရှေ့မှာ စီးပွားဖြစ်ဖောင့်တွေဖြစ်တဲ့ Xenotype နဲ့ MyMyanmar နှစ်ခုရှိတယ်။ တိုတိုပြောရရင် မြန်မာစာကို Linux ကလွဲပြီး ဘယ် OS ကမှ Support မလုပ်ပေးသော်ငြား အပတ်တကုပ်နဲ့ အားထုတ်ခဲ့တဲ့ ပညာရှင်တွေကြောင့် မြန်မာယူနီကုဒ်ဖောင့်တွေ ဒီလောက်ထိ အဆင့် မြင့်မြင့် သုံးနေနိုင်တာလို့ ပြောရမယ်။

 

ဒီဖောင့်က မပေါ်ဘူးဆိုရင် ဘယ်နေရာမှာ ဘယ်လိုမပေါ်တာ၊ အလုပ်မလုပ်ဘူးဆိုရင် ဘယ် OS ရဲ့ ဘယ် Software မှာ အလုပ်မလုပ်တာ၊ ဘယ်လို ဘယ်လိုရိုက်လိုက်လို့ မမှန်တာ ဘယ်နေရာမှာ မမှန်တာ စသည်ဖြင့် အသေးစိတ် Bug Report တွေကို Screenshot နဲ့တကွ အကြောင်းကြားပေးရင် Font Developer တွေ Troubleshoot လုပ်ရတာ ပိုအဆင်ပြေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

 

View Unicode font list here.

Download Myanmar unique syllable list here.

Myanmar unique syllable list ဖိုင်ထဲမှာ ပါတဲ့ ဝဏ္ဏ၊ ဝဏ္ဏတွဲ အကုန်လုံးနဲ့ အမှန်အတိုင်းမြင်ရတယ်ဆိုရင် အဲဒီဖောင့် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အလုပ်လုပ်တယ်လို့ အကြမ်းဖျင်း ပြောလို့ ရပါတယ်။

Tags: , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·
Burmese Character Frequency

Burmese Character Frequency

I tried an attempt to collect a general data analysis on Burmese character frequency using data from Wikipedia and blogs.

Download Data Sheet here. The image and data are redistributable under CC BY-SA 3.0 license.

Tags: , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

(1) Keyman

Keyman is a software from Tavultesoft. Myanmar3 layout was developed based on Keyman 6.2.176.0 freely redistributable version. Myanmar NLP lab developed Myanmar3 layout.

 

Layout – Myanmar3

OS: Windows

License: LGPL (Keyboard file only ##not the Keyman software)

 

Project Links:

http://www.myanmarnlp.net.mm/

http://code.google.com/p/myanmar3source/ (Latest updated versions)

Download Links:

https://myanmar3source.googlecode.com/files/myanmar3std.kmn

 

(2) Ekaya

Ekaya uses Windows Advanced Text Services Framework to provide a Smart Input method (keyboard) suitable for typing languages using Complex Scripts such as Myanmar (Burmese). This means that it can do context sensitive reordering and substitution of characters as you type.  The keyboard rules are written in the same kmn format that the commercial Tavultesoft Keyman uses for its keyboards. The main advantage of Ekaya is that it is free and Open Source (GPL). It uses the Open Source KMFL library to parse the .kmn files. Ekaya was developed by Keith Stribley, Thanlwinsoft.

 

Layout – Myanmar3, MyWin

OS – Windows

License – Creative Commons Attribution-ShareAlike 2.5 License

 

Project Links:

http://www.thanlwinsoft.org/ThanLwinSoft/Ekaya/

http://www.myanmarnlp.org.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=2&Itemid=5

Download Links:

http://www.thanlwinsoft.org/ThanLwinSoft/Downloads/Keyboards/Ekaya-0.1.6_x86_64.exe (##64bit Windows)

http://www.thanlwinsoft.org/ThanLwinSoft/Downloads/Keyboards/Ekaya-0.1.6_x86.exe

http://www.myanmarnlp.org.mm/images/stories/download/ekaya-0.1.5_x86.zip

Updated Maintained Link: http://my.duniakitab.com/ThanLwinSoft/ThanLwinSoft/Ekaya/

 

(3) Keymagic

KeyMagic Unicode Keyboard Input Customizer – is a smart keyboard input method editor for complex script languages. With this IME, now you can have different type of Unicode keyboard layout and, you can switch to and from. As well as map/edit key layout as your own preferred type layout setting. Keymagic was mainly developed by Thant Thet Khin Zaw.

 

Layout – Myanmar3, MyWin, Parabaik, ZawgyiL

OS – Windows, OSX, Linux

License – GPL

 

Project Links:

http://keymagic.net/

Download Links

http://keymagic.net/downloads:

 

 

(4) Waitzar

This project has evolved, from a simple plugin which converts romanised Burmese to native text, to a solid multi-font system for typing Burmese at all levels of its computerized history: past (Win Innwa), present (Zawgyi-One), and future (Unicode 5.1). Waitzar was developed by Waitzar Team and mainly by Seth N. Hetu.

 

Layout – Waitzar, Burglish, Myanmar3, Ayar, MyWin, Parabaik, Zawgyi

OS – Windows, Linux (##Linux version doesn’t have full features)

License – Apache License 2.0

 

Project Links:

http://www.waitzar.com/

http://code.google.com/p/waitzar/ (Windows)

http://code.google.com/p/scim-waitzar/ (Linux)

Download Links:

http://waitzar.googlecode.com/files/release_1.8.zip

 

(5) NHM Writer

This project was developed by Ravi to fill up the gap for Zawgyi Keyboard users. Over 100,000 rules were written during this layout development. NHM software from New Horizon Media was used.

 

Layout – Zawgyi

OS – Windows

No License. Free to use and redistribute.

 

Download Link:

http://goo.gl/ztnr

 

(6) MyMyanmar

MyMyanmar input methods are packaged with MyMyanmar Language System.

 

Input Methods – TypeWriter, Phonetics, On Screen Keyboard, MyRoman, Handwriting

OS – Windows

License – No license mentioned, assumed copyrighted since it’s a commercial product

 

Project Link:

http://www.mymyanmar.net/

Download Link:

http://www.mymyanmar.net/MyMMLNG2010.exe

 

Extra notes for Linux

Linux has iBus and Scim for input methods. Both iBus and Scim can import (keyman layout)kmn files. Latest myanmar3 kmn file is available at Myanmar3 project from googlecode.

Tags: , , , , , , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·