ယူနီကုဒ်သုံးသူများ ချမ်းသာသုခနှင့် ပြည့်ဝမည်။ မသုံးလျင် ဆင်းရဲဒုက္ခ ရောက်မည်။ ဤစာကို ရသူတိုင်း မိမိအသိမိတ်ဆွေ ငါးယောက်၏ FB Wall ပေါ်တွင် ပြန် Share ပါ။ သို့မဟုတ် နီးစပ်ရာ ယူနီကုဒ်မရှိသေးသော ကွန်ပျူတာငါးလုံးကို ယူနီကုဒ်အတင်းအကြပ်သွင်းပါလေ။ (လိုအပ်လာပါက လက်နက်ကြီး လက်နက်ငယ်သုံးပါ။)

 

ဒလမှ အကြော်သည် ဒေါ်ဘုမ ယူနီကုဒ်သုံးသဖြင့် အကြော်ရောင်းကောင်းသည်။ (ဟင် ဘာဆိုင်လို့လဲ)။

စင်ပူမှ ကိုကျောက်လုံး ယူနီကုဒ်သုံးသဖြင့် ပီအာအလွယ်ရသည်၊ တိုတို လေးသန်းဖိုးပေါက်သည်။

 

ရန်ကုန်မှ ဦးပု မသုံးသဖြင့် ခွေးဆွဲခံရသည်။

တောင်ကြီးမှ လျောင်ကီး မသုံးသဖြင့် ခေါက်ဆွဲဆိုင်လူမကျ။

 

ဤသည်ကား ပထမံဆြာဆန်း တစ်ရေးနိုးမက်သော အိပ်မက်အလိုတည်း။

Tags: , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·
Burmese Unaspirated and Aspirated Consonants, Burmese (Myanmar) Consonants (Characters, Letters)

Burmese Unaspirated and Aspirated Consonants

သံပျော့ သိထိလ အက္ခရာတွေက က, ဂ, င, စ, ဇ, ဉ , ဋ, ဍ, ဏ, တ, ဒ, န, ပ, ဗ, မ တို့ ဖြစ်ပြီး သူတို့ကို ဟ သံကပ်လိုက်ရင် ခ, ဃ, ဆ, ဈ, ဌ, ဎ, ထ, ဓ, ဖ, ဘ တို့ရတယ်။ သံတင်း ဓနိတ အက္ခရာတွေလို့ ခေါ်တယ်။ (သံပြင်း သံညင်း ဖြစ်တဲ့ ဃောသ အဃောသနှင့် မရောပါနှင့်)။ မြန်မာစာမှာ မှတ်သားစရာ တစ်ခုက သိထိလကို ဟ သံ ကပ်လိုက်ရင် (ဓနိတ သို့မဟုတ် ဟထိုး) ရတဲ့ အသံနဲ့ ကြိယာအများစုဟာ ပြုသူကြိယာ (Active Verb) တွေဖြစ်ပြီးတော့ သိထိလ မူရင်းသံကတော့ ဖြစ်သူကြိယာ (Passive Verb) တွေ ဖြစ်နေတတ်တယ်။ ဥပမာ ဖျက်ဆီး လို့ ပျက်စီးတယ်၊ ချိုးဖဲ့ လို့ ကျိုးပဲ့တယ် အစရှိတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သိထိလ အက္ခရာမဟုတ်တဲ့ ရကောက်နဲ့ လ အက္ခရာတွေမှာလည်း ဟထိုး ကပ်လိုက်ရင် Active ဖြစ်ပြီး မကပ်တာက Passive ဖြစ်ပါတယ်။ အမြဲပုံသေလားဆိုတော့လည်း မဟုတ်ပါ။ ဥပမာ ထိ နဲ့ တိ၊ ခင် နဲ့ ကင်၊ ချစ် နဲ့ ကျစ် ၊ လှုပ် နဲ့ လုပ် စတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလင့်ကတော့ သိထိလနဲ့ ဓနိတ ကြိယာအတွဲတွေ စုစည်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရှိသလောက်စုံပြီထင်ပါတယ်။ ပေါင်းစပ်ကြိယာတွေတော့ မပါပါ။ ဥပမာ ချိုးဖျက် ကျိုးပျက် အတွဲဆိုရင် ချိုး ကျိုး၊ ဖျက် ပျက် အတွဲတွေပဲ ထည့်ထားပါတယ်။ ဒီထဲ မပါသေးဘူးထင်တာတွေ မှတ်ချက် ဝင်ရေးသွားပေးပါ။

Tags: , , , , , , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

တစ်ခါတလေ မြန်မာစာတတ်တတ် မတတ်တတ် မထူးပါဘူး၊ ဘယ်နေရာမှာမှ သုံးစားမရဘူးဆိုတာ ပြောသံကြားရင် စိတ်ဆိုးချင်တယ်။ မြန်မာဖြစ်ပြီး ဒီလိုပြောရကောင်းလားပေါ့လေ။ သေချာတွေးကြည့်တော့လည်း ဟုတ်တယ်။ နိုင်ငံခြားရောက် မြန်မာတစ်ယောက်အနေနဲ့ မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ ဆက်သွယ်စရာအကြောင်းမရှိရင်၊ ရှိရင်တောင်မှ တခြားဘာသာစကားနဲ့ ပြောဆိုလို့ ရနေသေးရင် မြန်မာစာတတ်ထားတာ အပိုလိုလိုဖြစ်နေတယ်။

နိုင်ငံတစ်ခုမှာ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားရှိတော့ ဘာလုပ်လို့ရလဲဆိုတော့ ဝံ့ကြွားလို့ရတာပေါ့လို့ပဲ ပြောစရာရှိမယ်။ ဂျပန်တို့ ထိုင်းတို့လို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းမှာ ဝင်ဆန့်ပြီးအထိုက်အလျောက်တိုးတက်နေတာမဟုတ်တော့လည်း မြန်မာလိုတတ်ရင် မြန်မာပြည်မှာ အလုပ်သွားလုပ်လို့ရတာပေါ့လို့လည်း ပြောမရ။ မြန်မာလိုနကန်းတစ်လုံးမသိဘဲ ဂျင်ပေါ်ကထုံး လာလုပ်စားနေတဲ့လူတွေက ပိုများသကိုး။ စောစောက ဝံ့ကြွားလို့ရတယ်ဆိုတာလေးပဲ ပြန်ကောက်စရာရှိတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကား၊ စာ ရှိတော့ ဂုဏ်ယူတာ ဒါ မာန်ပေါ့၊ ဇာတိမာန်။ မျိုးချစ်စိတ်။ ဒို့စာ၊ ဒို့စကား၊ လေးစားပါ၊ ချစ်ပါ၊ မြတ်နိုးပါ ဆိုပြီး ကြွေးကြော်ခဲ့ကြတာ။

စကားမစပ် ဒီနေရာမှာ မြန်မာစာ၊ ဗမာစာ အသုံးကွဲနေတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီးနည်းနည်း ပြောချင်သေးတယ်။ သိတဲ့အတိုင်း မြန်မာစာဆိုတာ ဗမာစာပါပဲ။ မြန်မာစာသင်လို့ ရှမ်းလိုလည်း တတ်မသွားသလို မွန်လိုလည်း မဖတ်တတ်၊ ရခိုင်လိုလည်းမရေးတတ်ပါ။ မြန်မာဆိုတာ ဗမာရဲ့မူကွဲအသုံးတစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ လွတ်လပ်ရေးနောက်ပိုင်း ဗမာဆိုတာ ဗမာလူမျိုးကြီးတစ်ခုကိုသာ သုံးနှုန်းပြီး မြန်မာဟာ တိုင်းရင်းသားအားလုံးကိုခေါ်တာရယ်ဆိုပြီး ဖွင့်ဆိုပုံပြောင်းသွားပါတယ်။ ဒီလိုသာဆိုရင် မြန်မာစာဆိုတာလည်း တိုင်းရင်းသား စာတွေ အကုန်ပါတာ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ တကယ်ကဒီလိုမဟုတ် မြန်မာစာဟာ ဗမာစာသာ ဖြစ်နေပါတယ်။ တွေ့ဖူးတဲ့ ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ စိတ်ဝင်စားသူနိုင်ငံခြားသားများကတော့ ဗမာစာ Burmese/Bamarsar(Bamar Language) လို့ သုံးနှုန်းပါတယ်။ ဟုတ်တော့လည်းဟုတ်တယ်။ “I speak/write Myanmese/Myanmar” လို့ ဘယ်သူမှမပြော၊ “I speak Burmese” သာ ပြောကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရုံးသုံးဝေါဟာရ မြန်မာစာလို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့အတွက် မြန်မာစာလို့သာ ဆက်သုံးသွားပါမယ်။

ပြန်ဆက်ရရင် ရွှေမြန်မာတွေက အမျိုးချစ်တဲ့နေရာမှာ နာမည်ကြီးတယ်။ နိုင်ငံတင်မဟုတ်၊ ပြည်နယ် တိုင်းဆိုလည်း ကိုယ့်ပြည်နယ်အားပေးလိုက်ရမှ၊ မြို့နယ်ဆိုလည်း ငါတို့ မြို့နယ်မှ၊ ရွာဆိုလည်း တို့ရွာမှ၊ ရပ်ကွက်ဆိုလည်း တို့ရပ်ကွက်၊ ရပ်ကွက်ထဲမှာတောင် တို့အပိုင်း သူ့အပိုင်းဆိုတာက ရှိသေး။ ဒီတော့ မျိုးချစ်ကြတဲ့နေရာမှာ နှစ်ယောက်မရှိ။ မျိုးချစ်စိတ်ဆိုတာ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေး၊ နိုင်ငံတစ်ခုတိုးတက်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုတဲ့အရာ။ အဲဒါမရှိရင် ပေါက်ဖော်ကြီးက လာလှီးလှီး၊ အန်ကယ်ဆမ်က လာပိတ်ပိတ် ကိုယ်နဲ့မဆိုင်ရေးချမဆိုင် ဘေးထိုင် လက်ပိုက်ကြည့်နေလို့ရတယ်။ ရှိလွန်းပြန်တော့လည်းမကောင်း။ မျက်ကန်းမျိုးချစ်စိတ်တွေဖြစ်တော့ ဘေးလူဘေးတီးပေးတာနဲ့ ကိုယ့်အချင်းချင်းပြန်ပတ်ချနေတော့ ဒါနဲ့ပဲလုံးလည်ချာလည်လိုက်ပြီး ရွှေပြည်တော် မျှော်တိုင်းဝေးဖြစ်နေရပေါ့။

အဲဒီတော့ ပြောချင်တာက မြန်မာစာမတတ်လည်း အရေးမကြီးဆိုသူများ အပြစ်မရှိကြောင်း၊ အပြစ်မပြောသင့်ကြောင်းပါ။ မြန်မာမှာတောင် တရုတ်၊ ကုလား၊ တိုင်းရင်းသားများ မျိုးဆက် သုံးလေးဆက်ခြားသွားရင် မြန်မာစိတ်ပေါက်လို့ မြန်မာလုံးလုံး ဖြစ်ကုန်တာ မေ့လို့မရ။ နိုင်ငံခြားရောက်သွားတဲ့ ရွှေများလည်း ကြာရင်အရောင်ပြောင်းမှာပဲ။ တရုတ်စာများလို သင်ချင်ရင်အလွယ်သင်ပေးမယ့်လူရှိတဲ့ ဘာသာစကား မဟုတ်လေတော့လည်း နိုင်ငံခြားရောက် မြန်မာမျိုးဆက်သစ်များ မြန်မာစာမတတ်တော့တာ သဘာဝလို့ နားလည်ပေးလို့ရတယ်။ မြန်မာစာ တတ်ဖို့ အမှန်လိုအပ်တာပေါ့လို့ ခံယူထားသူများ အနေနဲ့တော့ သတ်ပုံလေးတော့ မှန်စေ့ချင်တယ်။ ပြည်တွင်း မြန်မာစာကို အနည်းဆုံး ဆယ်နှစ်ဆယ်မိုး သင်ကြားထားသူများ၊ မြန်မာလို နေ့တိုင်းပြောနေရသူများ အနေနဲ့ကတော့ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနဲ့ သဒ္ဒါအထားအသိုကို အထူးဂရုစိုက်သင့်ကြောင်းပါ။ လူတစ်ယောက်ရေးတဲ့စာဖတ်ပြီး အဲဒီမှာပါတဲ့ ဝေါဟာရအရေအတွက် သုံးနှုန်းပုံ ရေးသားပုံနဲ့ သတ်ပုံအကျအပေါက်ကိုကြည့်ပြီး ဒီလူ စာဘယ်လောက်ဖတ်လဲ မှန်းလို့ရတယ်။

ပျောက်ကွယ်တော့မယ့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်တွေကို ထိန်းသိမ်းရဆို မဟုတ်လား။ ရခိုင်စာ၊ မွန်စာဆိုတာ ဗမာကိုလိုနီဖြစ်ပြီးကတည်းက တဖြည်းဖြည်းမှိန်လာလိုက်တာ အခုဘာကျန်လို့တုန်း။ ပြောပြန်ရင်လည်း ကိုယ့်ပေါင်ကိုယ်လှန်ထောင်းရာကျမယ်။ နိုင်ငံ လူမျိုးတစ်ခု အားနည်းလာရင် သူ့ယဉ်ကျေးမှု၊ စာ၊ ဘာသာစကားလည်း ရောပြီးချည့်နဲ့လာတာပဲ။ ဒီလိုပြောလို့ မြန်မာစာကွယ်တော့မယ်လို့ ပြောနေတာတော့မဟုတ်။ အခိုင်အမာရှိပြီးသား ဘာသာစကားတစ်ရပ်ကို တည်တံ့အောင်၊ တည်တံ့ရာကနေ ဖွံ့ဖြိုးအောင် မျိုးဆက် တစ်ဆက်ပြီး တစ်ဆက် လက်ဆင့်ကမ်းရမယ် မဟုတ်ပေဘူးလား။ ထိန်းသိမ်းရုံပဲ ထိန်းသိမ်းထားရင် ကြာရင်ကောမှာပဲ။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်လောက် မြန်မာစာ ဖိနှိပ်ခံရတာ ဘယ်မှာ ရှိမလဲ။ ဒီကြားထဲကပဲ မြန်မာလူငယ်မျိုးဆက်သစ်တွေက ဆောင်ပုဒ်တွေ၊ ခံယူချက်တွေနဲ့ကြိုးစားခဲ့လို့ ခေတ်သစ်မြန်မာအရေးအသားတစ်ရပ်ကို ရောက်လာတယ်လို့ ပြောလို့ရတယ်။ ဘာပဲပြောပြော စာလုံးပေါင်းမှားမှန် တိုက်စစ်စရာ မြန်မာသတ်ပုံကျမ်းလည်းရှိပြီ။ (ကဝိလက္ခဏာကျမ်းလို ရှေးဟောင်းအရေးအသားတော်တော်များများကတော့ ခုခေတ်မှာ ဘယ်သူမှ မသုံးတော့။ သုံးတဲ့လူရှိသေးလား သိချင်တယ်။) မြန်မာသဒ္ဒါကျမ်းလည်းရှိပြီ။ ကဲ အခု ယူနီကုဒ်လည်းရှိပြီ။ ဆက်လုပ်သွားရမှာတွေက အများကြီးပဲ။ ဆရာကြီး မင်းသုဝဏ်တို့စခဲ့တဲ့ မြန်မာဝေါဟာရကျမ်းကို ထပ်ဖြည့်ရမယ်။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားကို စုံသထက်စုံအောင် ထပ်ဖြည့်ကြရမယ်။ မြန်မာစာကို ကမ္ဘာကသိအောင် ဘိုလိုဆောင်းပါးတွေလည်း ရေးရမယ်။ ဂန္ထဝင်စာအသစ်တွေ ပိုများလာအောင် ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ်အသစ်တွေနဲ့ စာအသစ်တွေ အများကြီးရေးရမယ်။ ဘာသာပြန်ဆော့ဝဲ၊ အိုစီအာရ်၊ စာကနေစကားသံထွက်တဲ့ဆော့ဝဲ၊ မြန်မာစာကွန်ပျူတာစနစ်တွေ အများပြည်သူလက်ထဲ အလွယ်တကူသုံးနိုင်အောင် လုပ်ရမယ်။ မယ်… မယ်…. မယ်…။ လုပ်စရာတွေက အများကြီးပဲ။ အရေးမကြီးဘူး၊ မလိုဘူးထင်ရင်ဟိုနားသွားထိုင်၊ မျက်နှာလွှဲထားလို့ရတယ်။ ကြည့်မနေနိုင်ရင်တော့ လာကူပေးပါ၊ လူလိုနေတယ်။

Tags: , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

I was a bookworm, an extreme book worm.

I started reading when I was 4. I started reading novels when I was 7. I read very fast and read everything written in Burmese. I used up almost all my childhood time reading alone. I read while walking and eating. Almost all my pocket money were wasted on renting the books. I was like this until I can read Books written in other languages and upon the discovery of usefulness of Internet.

The River of Lost Footsteps

The River of Lost Footsteps

Then I learned that there were very few successful Burmese writers internationally. Some poems, short stories or the novels were translated to other languages for the purposes of trading cultures. Among them, Htilar Sitthu, Sayar Zawgyi and Min Thu Wun were well-known since their creations were translated to English or multiple languages. Late Sayarmagyi Daw Khin Myo Chit‘s English books were regarded as one of the most elegant writing style of a Burmese. There is a local literary award for a publication in English in the annual Dr Tin Shwe awards and U Ba Than was the first winner of the award. Myanmar’s democracy leader, Daw Aung San Su Kyi was also regarded as a bestselling writer for her books about Burmese. Thant Myint-U‘s critically acclaimed book, The River of Lost Footsteps: A Personal History of Burma, was a bestselling book in India.

Myanmar typical book permit number

Myanmar typical book permit number

I knew Myanmar was sanctioned by West and selling Burmese books internationally through US based services might not be possible for now. But tagging Burmese books with ISBN code is a different story. The 10-digit ISBN format was developed by the International Organization for Standardization (ISO) and was published in 1970 as international standard ISO 2108. The International Standard Book Number (ISBN) is a uniquenumeric commercial book identifier based upon the 9-digit Standard Book Numbering (SBN) code. With ISBN, identifying any Book internationally is possible. But Myanmar doesn’t practice ISBN. Myanmar has it’s own registering system. It’s a 9 or 10 digit numbering system for book itself and another similar system for the book’s cover. We call it Book Permit Number (စာမူခွင့်ပြုချက်အမှတ်). The number is defined as (numbering during a year)+year+month. It’s a pretty simple system compared to the complex ISBN formula. But the system is paper-based and we can’t really identify a book via online.

I am a very curious person and sometimes make bold moves just out of curiosity. I wondered why Myanmar doesn’t implement ISBN in their books. Is it because ISBN doesn’t allow Myanmar to participate in it? So I wrote a letter to ISBN International Agency asking why there was not a local agency in Myanmar. The executive director kindly answered me that they have had correspondence with the Director of the Press Scrutiny and Registration Division of your Ministry of Information in 2009 regarding the establishment of a Myanmar ISBN Agency and sent them their Contract and Articles of Association but have not heard from them recently. And I got an email address to contact them.

ISBN number and barcode on a book

ISBN number and barcode on a book

I tried a couple times and no reply at all. So I asked ISBN again if a third-party can setup separate ISBN agency.

I got a fast reply that they have already sent draft ISBN Contract and Articles of Association to the Press Scrutiny and Registration Division at the request of their Director, Tint Swe. They(ISBN) need to establish that they do not wish to proceed with their proposal to manage a Myanmar ISBN Agency before they look elsewhere.

There is precedent for having a national ISBN Agency separate from government but we (third-party) would need to have the written agreement of the relevant Ministry and/or the Myanmar Publishers Association that they approve the application. If we wish to proceed, we need to provide more information about the body that wishes to apply for the Myanmar ISBN Agency and ISBN shall try to contact Mr Tint Swe to clarify the situation.

I think, so it’s possible, yet still impossible for me alone. It’s obvious that ISBN implementation became one of victim of the ignored projects of government. There are numerous good sides of implementing ISBN system in books. We can sell Burmese books online internationally. We can identify, catalog and search the books online easily using ISBN numbers.

Yet, recent ebook sharing habit of Myanmar people may still make ebook business of Myanmar difficult. There is a possibility that several tablet OS might support Burmese if Burmese books are to sold internationally through their ebook selling services. So, if you are a Burmese, you love standard, you want Burmese books internationally, you want the Burmese writers recognized by international and you want to pave the way for the future Burmese literature, it’s time to initiate adapting ISBN and other international standards applied to local books.

Tags: , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·
Linux Myanmar Sorting

Linux Myanmar Sorting

 

This is a quick guide to sorting Burmese (မြန်မာ အက္ခရာစဉ်). If you are using Unicode for Burmese, you can auto-sort Burmese texts and files in Linux OS distros and OpenOffice suite in any OS. You can develop applications with Burmese sorting supported using ICU library. Even so, there are times you cannot rely on machines when you are working with non-Unicode fonts or on paper. Here is the shortcut for you to quickly memorize how the Burmese sorting works.

Burmese Consonants

  • က ခ ဂ ဃ င
  • စ ဆ ဇ ဈ ဉ ည
  • ဋ ဌ ဍ ဎ ဏ
  • တ ထ ဒ ဓ န
  • ပ ဖ ဗ ဘ မ
  • ယ ရ လ ဝ သ
  • ဟ ဠ အ

Dependent Vowels

  • အ အာ အိ အီ အု အူ အေ အဲ အော အော် အံ အို

Independent Vowels

  • ဣ ဤ ဥ ဦ ဥ ဩ ဪ

Medials

  • ျ ြ ွ ှ (ပင့်ရစ်ဆွဲထိုး)

See the complete list of Burmese characters in Unicode chart.

 
 
 
 
 

The Burmese Sorting Formula

(1) Consonant*+ Vowel**

(2) Consonant*+ Vowel***+ (Consonant+Asat)**

(3) Consonant*+ Medial**+

– (a) Vowel***

– (b) Vowel****+ (Consonant+Asat)***

– (c) (another) Medial*** + Vowel****

– (d) (another) Medial*** + Vowel***** + (Consonant+Asat)****

– (e) (another) Medial*** + (another) Medial**** + Vowel*****  (There is only one for this; မြွှာ)

– (f) (another) Medial*** + (another) Medial**** + Vowel******+ (Consonant+Asat)***** (There is only one for this; မြွှင်း)

#The less the stars(*), the higher the priority.

 

Notes:

(1) Asat and Virama are assumed as equal. E.g. စက္က and စက်က are the same. Kinzi (ကင်းစီး) is equal to Nga+Asat (ငသတ်). E.g. အင်္ဂလိပ် is equal to အင်ဂလိပ်.

(2) ည (Double Nya or Nya) comes after ဉ(Nya lay). ယျ (Double Ya) comes after ယ (Ya).

(3) Dot below (အောက်မြစ်) and Visaga (ဝစ္စပေါက်) come after related vowels. E.g. က ကာ ကာ့ ကား ကာ့း.

(4) Independent vowels are equal to A(အ)+Dependent vowels. E.g. ဧ = အေ, ဦ = အူ, ဥုမ် = အုမ် = အုံ etc. မ် (Ma+asat) is equal to သေးသေးတင် (Anusvara).

(5) There is no special mentioning about number sorting. So numbers will comes before consonants as other languages do.

#See the original reference from Burmese dictionary of Myanmar Language Commission.

#See the pre-sorted Burmese Orthography in Wiktionary.

More Links:

Tags: , , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

“Information is not knowledge.”
Albert Einstein

After I read this post of Saya ATK, I agreed most of it. But general conclusion such as “knowledge is not power anymore” cannot totally be accepted in my heart.

The earlier lines stated that “raw data” is “information” which I accepted. We can find them in libraries or online. Yes, today era is information age. Most people are able to access the mass information easily when we couldn’t imagine it two decades ago. Yet data stay as data unless we understand it and memorize it.

Another line stated that “collection of data for usefulness” is “knowledge” which I denied. And it stated that “understanding” is the next level of knowledge. In my little knowledge, knowledge itself is “understanding” through study or practices. Most of world renowned dictionaries define knowledge as understanding of certain thing. In English-Pali dictionaries, knowledge is defined as “paññā” (ပညာ), same as “wisdom” since their definitions are overlapping.

In Sanskrit, jñā can be translated as “consciousness”, “knowledge”, or “understanding”. Pra is an intensifier which could be translated as “higher”, “greater”, “supreme” or “premium”.

The article stated that “what, why, how and analysis of a certain subject is wisdom. I would say it’s still the “knowledge”. The real meaning of “Wisdom” is the ability to judge what is wrong and what is right based on the knowledge, is what I understand.

In mapping the threefold training to the noble eightfold path, paññā is traditionally associated with right view (sammā-diṭṭhi) and right resolve (sammā-saṅkappa) which the Buddha defined:

And what, monks, is right view? Knowledge with regard to stress, knowledge with regard to the origination of stress, knowledge with regard to the stopping of stress, knowledge with regard to the way of practice leading to the stopping of stress: This, monks, is called right view.

And what is right resolve? Being resolved on renunciation, on freedom from ill will, on harmlessness: This is called right resolve.

The article defined knowledge as သညာသိ and wisdom as ပညာသိ. If that the case, I want to redefine it. သညာသိ – (jānāti) knowing in name without needing to understand it. ပညာသိ – (paññā) knowledge or knowing by understanding. And there is another one left, ထိုးထွင်းသိ – (ñāṇakaraṇa) enlightenment.

Enough with definitions, I will go back to my stand, ” knowledge is power”. With knowledge alone, a certain country could become powerful. A certain person can stand out among the crowd with his knowledge. But knowledge alone can turn to be evil. Wisdom is the ability to judge what is right based on the knowledge such as should we use nuclear power at wars. We cannot get wisdom without knowledge. Not everybody has the same knowledge just because they have the same internet connection or the same book.

So the differences in our stands are clearly based on how we define “knowledge” and “wisdom”.

Tags: , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

“Today, Myanmar Wiktionary reaches 100,000 words!”

Myanmar Wiktionary 100K plus

I started contributing to Wiktionary at the end of last year. It was difficult to maintain a nearly inactive Wiktionary with a couple of regular members. So I decided to make the Wiktionary usable to certain extents first while I tried to recruit new contributors. I collected opensourced dictionary data online such as Ornagai, electrical engineering dictionary porject and Sealang Burmese dictionary. Online community generated data such as Ornagai has a lot of spelling mistakes in it and the format and definitions are inconsistent which need to be improved greatly. Then Myanmar NLP kindly provided me with the Myanmar lexicon database.

Pywikipediabot is a very handy and useful application. I used to run it for fixing minor encoding mistakes in Burmese. Now I used it to upload dictionary data. I spent the Myanmar new year (13th-17th April) formatting the data to Wiki markup. Now Myanmar Wiktionary is available in two languages as English-Burmese and Burmese-Burmese. While bot was uploading data, we tried to improve the homepage design and to add more words which were not in the collected dictionary data. Today, Myanmar Wiktionary reaches 100,000 words.

Unicode Font Usability

It might be confusing that why there are not a lot of Burmese Wikipedians or Wiktionarians. It was a complex drama that there were several pseudo Unicode fonts (they use Unicode codepoints for Burmese, but never follow the codepoints exactly or the encoding order) when standard Unicode fonts were still in development, and one of the pseudo Unicode font named Zawgyi became popular. Unicode fonts are used in Government offices and international projects such as Wikipedia. Yet a normal Burmese online citizen would only use Zawgyi font. We, the Unicode activists, tried to make awareness of Unicode standard and got some achievements as popular IT forums such as MyanmarITPros, Mystery Zillion and Mmitd between 2011 English new year and Burmese new year.

Change to Unicode

Before major OS vendors such as Apple and Microsoft support Burmese language in OSX and Windows, there should be solution for usability of WikiMedia projects for OS unsupported languages.

1. Font embedding

Burmese Unicode sequence

Burmese script is  one of many branches of Brahmi script. It needs complex shaping and reordering of glyphs. So Unicode fonts with proper contextual rendering are necessary. Most of the people don’t have Burmese font or have Burmese font but Zawgyi. They wouldn’t be able to see the Wikipedia or Wiktionary texts or wouldn’t see them properly. So embedded font is needed for reading purpose. There are several opensourced fonts for Burmese in multiple platforms such as Windows, Linux, OSX and iOS. Some of them are cross-OS enabled. OS and browser detection javascripts were developed and TTF, compressed TTF, eot and woff can be embedded accordingly. As I am not a coder, I would be very glad if someone were to develop a font embedding module for mediawiki and implement in local wikis.

2. Build-in keyboard

Even after texts are readable, editing texts in local languages needs special keyboard inputs. Languages such as Burmese needs keyboards with reordering capability. People usually don’t have keyboard installed in their computer or mobile devices. There is a project called Narayam which is a build-in keyboard plugin for mediawiki and I helped writing Myanmar Unicode keyboard for it. There is also a Burmese local project called Keymagic and one of it’s effort was web keyboard. I hope with the help of them, editing Wikipedia even in local language would be possible.

 

Recruiting for Wiktionary

ဒီနေ့ မြန်မာဝစ်ရှင်နရီ ဝေါဟာရ တစ်သိန်း ပြည့်တဲ့နေ့ဖြစ်ပါတယ်။ လောလောဆယ် ပုံမှန်ဝင်ရေးနေတာ Trh နဲ့ ကျွန်တော် နှစ်ယောက်ပဲ ရှိပါတယ်။ Myanmar NLP က ပေးတဲ့ မြန်မာစာ ဒေတာဘေ့စ် ကို ဝီကီပီးဒီးယားဘော့သုံးပြီး အဓိပ္ပါယ် သတ်မှတ်ချက်တွေကို တင်ပါတယ်။ မြန်မာ ဝီကီပီးဒီးယားနဲ့ မြန်မာ ဝစ်ရှင်နရီ နှစ်ခုအတွက် MgSunBot run ထားတဲ့ Dedicated ကွန်ပျူတာ တစ်လုံး သတ်သတ်ထားပါတယ်။ Encoding ပြင်တာတွေ၊ အင်တာဝီကီလင့် ထည့်တာတွေ၊ ဆောင်းပါးတွေ အလိုအလျောက်တင်တာတွေ လုပ်ပါတယ်။ ဆောင်းပါးတစ်သိန်းမှာ အများစုက အင်္ဂလိပ် ဝေါဟာရတွေဖြစ်ပြီး ငါးပုံတစ်ပုံလောက်က မြန်မာဝေါဟာရဖြစ်ပါတယ်။ မပြောပလောက်တဲ့ ပမာဏကတော့ အခြား ဘာသာစကားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝစ်ရှင်နရီရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်က ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိတဲ့ ဘာသာစကားတွေကို ကိုယ့်ရဲ့ Local Language ကို ပြန်ဆိုဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီမှာ ရှိတဲ့ ဒေတာတွေဟာ Open Content ဖြစ်ပြီး မည်သူမဆို ပြင်ခြင်း၊ ထပ်ထည့်ခြင်း ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ XML database dump ကို Download လုပ်ပြီးလည်း ကြိုက်တဲ့နေရာမှာ ယူသုံးနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ Wiktionary ကို ဗဟိုထားပြီး Contribute လုပ်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ Wiktionary ဟာ လက်ရှိမှာ အစုံလင်ဆုံးနဲ့ အလွတ်လပ်ဆုံး မြန်မာ-မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် ဒေတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

Wiktionary ဟာ စာလုံးတွေများနေပြီဖြစ်ပြီး မြန်မာဝေါဟာရတွေဟာ ခိုင်ခိုင်မာမာ အသုံးပြုလို့ရပြီ ဖြစ်ပေမဲ့ အင်္ဂလိပ် ဝေါဟာရ အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်ဆိုချက်တွေ၊ Encoding အမှားတွေ၊ အသံထွက်နဲ့ ပြုပြင်စရာ ရှိတာတွေ အများအပြား ရှိတာကြောင့် ပုံမှန်နဲ့ ရေရှည်အကူအညီပေးမယ့် contributor အများအပြား လိုအပ်နေပါတယ်။ ဝစ်ရှင်နရီကို ကူညီဖို့အတွက် အချိန်အများကြီးပေးဖို့၊ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာမှာ တစ်ဘက်ကမ်းခတ် ကျွမ်းကျင်ဖို့ မရှိမဖြစ် မလိုအပ်ပါဘူး။ အောက်ပါနည်းလမ်းများနဲ့ ဝစ်ရှင်နရီကို ကူညီအားဖြည့်နိုင်ပါတယ်။

၁။ IPA  အသံထွက် ပေါင်းထည့်ခြင်း

ရှိပြီးသား မြန်မာစာလုံးတွေအတွက် နိုင်ငံတကာ အသံထွက်သင်္ကေတစံ ဖြစ်တဲ့ အိုင်ပီအေ သင်္ကေတတွေ ပေါင်းထည့်ပေးနိုင်ပါတယ်။ အိုင်ပီအေထည့်ဖို့ ဘာသာဗေဒကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်စရာ မလိုပါ။ မြန်မာ အသံထွက်ရေးနည်းကို ဒီမှာ လေ့လာပြီး ဒီကွန်ဗာတာကို သုံးပြီး အိုင်ပီအေ သင်္ကေတတွေ Generate လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ပြီးရင် ဒီပုံစံအတိုင်း အသံထွက်နေရာမှာ တစ်ကြောင်း ဝင်ဖြည့်ပေးနိုင်ပါတယ်။ xxx နေရာမှာ ကိုယ် generate လုပ်ထားတဲ့ အိုင်ပီအေသင်္ကေတကို ဖြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

{{IPA|/xxx/}}

၂။ Encoding ပြင်ခြင်း

မြန်မာစာနဲ့ရေးထားတဲ့နေရာတွေမှာ ရရစ်၊ သဝေထိုးစတာတွေ ရှေ့ရောက်နေတာ၊ ဉလေး နဲ့ အက္ခရာဥ စလုံးယပင့်နဲ့ ဈမျဉ်းဆွဲစတာတွေ လွဲနေတာ တွေကို တွေ့ရင် တွေ့သလို ပြင်ပေးနိုင်ပါတယ်။

၃။ စာလုံးပေါင်းပြင်ခြင်း

အွန်လိုင်းကရတဲ့ ဒေတာတွေဟာ ဗြောက်သောက်ဖြစ်နေတာအပြင်၊ ဝစ်ရှင်နရီမှာ အရင်ကထည့်ထားတဲ့ ဒေတာတော်တော်များများမှာ စာလုံးပေါင်းတွေ မှားနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ စာလုံးပေါင်းတွေကိုလည်း ကြုံရင်ကြုံသလို ဝင်ပြင်ပေးသွားနိုင်ပါတယ်။ စာလုံးပေါင်း အကိုးအကားအတွက် ဒီနေရာမှာ မြန်မာသတ်ပုံကျမ်းအတိုင်း တင်ပေးထားပါတယ်။

၄။ စာလုံးအသစ် ထပ်ထည့်ခြင်း

မရှိသေးတဲ့ စာလုံးတွေထည့်မယ်ဆိုရင် ရှိပြီးသား ဝေါဟာရတွေရဲ့ အရင်ရေးထားတဲ့ Format တွေကို ကြည့်ပြီး လိုက်တင်နိုင်ပါတယ်။ အကူအညီမှာ ဝင်ကြည့်နိုင်သလို၊ အကူအညီလိုရင်လည်း ဝင်မေးနိုင်ပါတယ်။

၅။ လင့်ထည့်ခြင်း

ဝီကီတွေရဲ့ အားသာချက်ကတော့ ဝီကီအတွင်းမှာရှိတဲ့ ခေါင်းစဉ်တွေကို အလွယ်တကူ လင့် နိုင်တာပါပဲ။ ဆောင်းပါးတစ်ခုကို တည်းဖြတ်နေစဉ် ကိုယ်လင့်ချင်တဲ့ စာသားကို လေးထောင့်ကွင်းနှစ်ထပ် ခတ်ပေးလိုက်ရုံနဲ့ လင့်ဖန်တီးပြီးသား ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဥပမာ [[xxx]]။ ဝီကီစာသားတွေကို လိုအပ်မယ်ထင်တဲ့နေရာတွေမှာ လိုက်လင့်ပေးခြင်းအားဖြင့် ဖတ်ရှုရှာဖွေရ လွယ်ကူပြီး ဆောင်းပါးတစ်ခုနဲ့ တစ်ခု ချိတ်ဆက်မှုလည်း ပိုမို အားကောင်းလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၆။ လက်တွေ့သုံးခြင်း

Myanmar wiktionary searchbox

ဝစ်ရှင်နရီမှာ လက်တွေ့သုံးခြင်း၊ မိမိရဲ့ အသိမိတ်ဆွေများကို သတင်းစကားဖြန့်ခြင်းနဲ့လည်း ကူညီနိုင်ပါတယ်။ ဝစ်ရှင်နရီဟာ Opensearch enabled ဖြစ်တာကြောင့် ဝစ်ရှင်နရီ Homepage ကိုသွား၊ ဘရောက်ဆာရဲ့ Search box မှာ Wiktionary (my)  ကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် ဝစ်ရှင်နရီကို အလွယ်တကူ သုံးနိုင်ပါတယ်။

Tags: , , , , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·
April 2011 of Burmese Calendar

A typical month of Burmese calendar. Good day (ရက်ရာဇာ), bad days (ပြဿဒါး), full moon day (လပြည့်) and no-moon day (လကွယ်) are all in there.

Burmese calendar (မြန်မာ ပြက္ခဒိန်)  is somewhat an awkward calendar for me. I love it for having so many traditional holidays and sabbath days. Still, I hate it for not having future more than a year.

Burmese calendar is treasured by many and is essential for most Burmese. Thingyan (သင်္ကြန်) water festival is the sign of new year along with Thingyansar (Astrologer’s prediction paper for the whole year). Festivals or holidays for every month, it’s not wrong to assume that Burmese people are “never sorry, ever jolly” type.

Burmese calendar was based on ancient Hindu calendar which itself has undergone many changes. Today there are several regional Indian calendars and south Asian calendars.

I will skip the details since these can be technical, confusable and can be learned from several resources. Burmese calendar is one of lunisolar calendars in which months are decided by appearance of moon. In Burmese, month and moon use same word “la” (လ). Each month has 29 or 30 days. So, the whole year is 354 days which is 11 days short of regular Gregorian calendar which is closest to one year circle. So to make up for those missing days, there is 13 months year (ဝါထပ်နှစ်) in every few years. We call it small leap year (384 days) or big leap year (385 days).

What’s the main factors in deciding which is the first day of the year or which is the leap year? Even among Burmese astrologers who decide the longitude of Burmese calendar times, there always had controversies. And decision of which year will be leap year is always being in dispute until last minute. So there never has been a long-term calendar for future. We can look back the past. But we cannot look forward or calculate the future more than a year. In short, Burmese calendar has only been for traditional holidays and Gregorian calendar is for everything else.

Read more;
http://en.wikipedia.org/wiki/Traditional_Burmese_calendar
http://my.wikipedia.org/wiki/သက္ကရာဇ်
http://en.wikipedia.org/wiki/Hindu_calendar
http://kowunnako.blogspot.com/

Tags: , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

MLC Transcription System is a transliteration system for rendering Burmese in the Latin alphabet. It is loosely based on the Pali romanisation system, has some similarities to the ALA-LC Romanization, and was devised by the Myanmar Language Commission. This system is used in many linguistic publications regarding Burmese, and is used in all MLC publications as the primary form of transcription for Burmese.

I’ve found a few good notes on Burmese transliteration system (MLCTS).

MLCTS transliteration can be widely seen in English Wikipedia entries, Myanmar Wiktionary definitions and Myanmar Orthography (currently using in Myanmar Wiktionary).

And Romabama (ရိုးမဗမာ) is a good keyboard layout of Burmese Romanization. MLCTS itself have some cons in transforming into keyboard layout and cannot be typed with standard QWERTY keyboard. It cannot differentiate between different consonants with same pronunciation such as ta (တ and ဋ). It doesn’t differentiate between virama (ဝိရာမ – ပါဌ်ဆင့်) and asat (အသတ်) or between the anunasika (ံ) and the -m final (မ်).

I’m currently brainstorming for a new roman keyboard layout for Burmese based on standard US keyboard. Here is the latest spreadsheet.

Tags: , , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·

Burmese Family Name

04 Apr 2011

“Burmese naming system doesn’t have family name, first name, last name, father’s name, tribe name or husband’s name.”

Family name was the first problem I faced when I decided to go abroad. Family name/last name was mandatory in most of the forms I had to fill. Yes, I don’t have a family name. I’m me.

Maung Maung San The Great 😀

So I divided my name into two parts as Maung Maung and San, and San became the family name.

Burmese people usually doesn’t have family name. Some people only goes with a few syllables in their names and some with single syllable. U Thant, third Secretary-General of the United Nations, was the good example. U (pronounce as oo) is the Mr. for Burmese. So U Thant was Mr. Thant with single syllable name. So, when you see the names such as “Aye, U”, “Mya, Maung”, “Pu, Ma” and “Kyi, Daw”, just keep in mind that U (Oo), Maung are Mr. for Burmese and Ma, daw, Ms. for Burmese. (Well double Maung in my name is exception. It just means I’m more manly than other people. ^_^)

Some people likes to take their father’s name using British naming system. Aung San Suu Kyi is daughter of Aung San and Hayma Nay Win is daughter of Nay Win. Yet you may rarely see those kinds. Burmese people tends to name their new born babies according to astrology rather than naming after someone. Some of ethnics in Myanmar do have family names. And some Muslims and Christians also name after their fathers or grandfathers. But you will hardly see the wife changing her name to the husband’s family name in Myanmar. You can either assume it as easygoing or unique. It’s a real freedom of naming system and you can even change your name anytime going through a few procedures and by treating the friends.

According to history records of Myanmar, the ancient kings of Bagan Era(ပုဂံခေတ်) (9BC) used to name their first names according to their fathers’ last names. Example – ပျူမင်းထီး၊ ထီးမင်းယဉ်၊ ယဉ်မင်းပိုက်၊ ပိုက်သေဉ်လည်၊ သေဉ်လည်ကြောင်၊ ကြောင်တူရစ်. Naming system of early Bagan era seems to be influenced by Chinese names. Arakan(ရခိုင်) kings of Dhanyawadi Era(ဓညဝတီခေတ်) (4BC) used Muslim names though they were Buddhists. Danyawadi was a trade hub of Muslim traders.

There is downside of not having the family name. It’s very difficult to trace someone’s ancestors more than 5 generations. It’s not a big problem if Myanmar had a century lasted family registry office. There was not. I hope the government set up such a record and inquiry service. Anyway, We are not alone on Earth without family names. I just learned that there are some more Asian ethnics without family names too.

Tags: , , , , , , , , , , ,

· · · ◊ ◊ ◊ · · ·